1. BEHAKETAREN ZERGATIA

Euskararen hizkuntza normalkuntza prozesuan, ezinbestekoa da ekintza instituzionala eta Donostiako gizarte osoaren parte hartzea bultzatzea; abiapuntu honetatik, BAGERA Donostiako Euskaltzaleen Elkarteak, Donostiako Aste Nagusian euskararen erabilera zein egoeratan aurkitzen den jakin nahi du, bai instituzioen aldetik, KTEren aldetik alegia, eta bai gizartearen aldetik.

Garrantzitsua iruditzen zaigu egunerokotasunean euskararen presentzia bermatzea. Aldi berean, jai giroan ere, ezinbestekoa iruditzen zaigu euskararen erabilera suspertzea, euskal kulturarekin batera.

Euskararen erabileraren neurketa egiteko orduan, kontuan hartu behar dugu Donostiaren egoera turistikoa udan zehar. Abuztuan zehazki, Donostiatik kanpoko jende ugari etortzen da: kanadarrak, italiarrak,... eta Estatuko hainbat herritatik etorritako jendea. Hau dela eta, egitarauaren aniztasuna beharrezkoa ikusten dugun bezala, argi ikusten dugu euskarari merezi duen tokia eman behar zaiola, hots, gutxienez gazteleraren pareko presentzia izan behar duela.

Euskara, gaztelerarekin batera, hizkuntza ofiziala da Donostian eta Aste Nagusia antolatzeko garaian, donostiarren hizkuntza eskubideak kontuan hartu behar dira. KTEren eta erakunde pribatuen euskararen erabilerarik handiena lortzea donostiarren onurarako da.

Donostiako Aste Nagusian, euskara mugarik gabe erabilia izatea errealitate bihur daitekeen ametsa da eta, horretarako, ezinbestekoa da gizarte sektore guztien partaidetza eta inplikazioa lortzea .

Azken finean, hizkuntza funtzionamenduaren aldaketak mailakatua eta naturala izan behar du, eta sektore guztietan gauzatu behar da, baita aisialdian ere.

2. METODOLOGIA

Donostiako Aste Nagusiko euskararen erabileraren neurketa aurrera eraman ahal izateko, honako pausoak eman ditugu:

Urtero egiten dugun bezala, KTErekin harremanetan jarri aurtengo egitarauaren nondik norakoen berri jasotzeko eta hobetu beharreko arloetan gure laguntza eskaintzeko.

Ondoren, behatzaile taldea osatu eta beraiekin harremanetan jarri. Aurten 30 bat behatzaile izan ditugu eta beraiekin egindako bileran, behaketa nola garatu behar zuten azaldu zaie.

Behatzaile taldeak erabilitako irizpideak honakoak izan dira:

Jarduera: Su artifizialak/ Beberen kontzertua/ Realaren Bira./... Eguna: Jarduera egin den egunaren data Ordua: Jarduera egin den ordua Lekua: Jarduera garatu den tokia Ahozkoak: (Ahal dela portzentajeak erabili) Aurkezpenak: aurkezpenik izan bada, hizkuntza bakoitzean erabili den portzentajeaa aipatu (adibidez: %75 euskaraz, %25 gazteleraz). Jarduera: ekintzaren garapenean hizkuntzarik erabili bada, erabili den hizkuntza adierazi behar da. Bozgorailua: Bozgorailuz zerbait esan bada, zein hizkuntzan izan den adierazi. Idatzizkoak: (Ahal dela portzentajeak erabili) Kartela: Kartelik badago, adierazi zein hizkuntzatan dagoen idatzita . Bi orrikoak/ esku egitarauak: mota horretako euskarririk balego, adierazi zein hizkuntzatan dauden idatzita . Publizitatea: publizitate euskarririk balego, adierazi iragarleak zein hizkuntza erabili duen. Bestelakoak: beste euskarri motarik balego, adierazi zein motatakoa den eta zein hizkuntza erabili den. Ikusle/ entzule kopurua/ adina: adierazi zein ikusle mota den eta ahal dela kopurua gutxi gorabehera. Oharrak: aurrekoez gain, beste ezer izanez gero, azalpenak adierazteko tartea.

Behaketa egiteko, ahal izan diren ekitaldi gehienak neurtu dira, baita idatzizko materiala ere.

3. BEHAKETAREN EMAITZA

3.1. KTEtik ANTOLATUTAKOAK

3.1.1. Idatzizko materialaren azterketa

3.1.1.1. Egitarauak

3.1.1.1.1. Dosierra

Aurten dosierrak 297 orrialde zituen, oro har esan daiteke bi hizkuntzetan idatzita dagoela, lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz.

Dosierra atalka

Azalean, Aste Nagusiko kartela bi hizkuntzetan ageri da, euskaraz eta gazteleraz. “06 Aste Nagusia” eta data ere bi hizkuntzetan azaltzen dira.

Prentsa dosierraren hasieran aurtengo egitarau laburtua ageri da eta bukaeran aurkibidea, bietan lehenengo hizkuntza euskara eta ondoren gaztelera da.

Jaien hasieran "Artillero dale fuego" kanta azaltzen da eta protokolo eta datu guztiak bi hizkuntzetan daude.

Aurtengo su artifizialen 43. jaialdi lehiaketaren datu orokorrak eta abar bi hizkuntzetan ageri dira euskarari lehentasuna emanez. Ondoren, egunez egun izan diren piroteknia etxeen curriculumak, bitxikeriak, gazteen euskaltel saria, herritarren epaimahaiaren sarirako bozketak, epaimahaia eta segurtasun neurriak bi hizkuntzetan azaltzen dira. Lehiaketaren historiari buruzko informazioan, datak eta beste hainbat zehaztasun lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz idatzirik daude.

Txistularien agerraldiari buruzko informazioa bi hizkuntzetan dago. Ondoren, Folklore atalean, guztia bi hizkuntzetan ageri da euskarari lehentasuna emanez.

Zezen suzkoaren entzierroaren datuak eta historia bi hizkuntzetan idatzita daude lehenengo hizkuntza euskara izanik.

Erraldoi eta buruhandien egitaraua, bi hizkuntzetan dago. Historia eta partehartzaileen zerrenda bi hizkuntzetan ageri dira lehentasuna euskarari emanez.

Aurtengo Aste Nagusiaren haur jaialdien atalean haurrentzako egitaraua lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz dago. Gainontzekoan, ekitaldi eta taldeen aurkezpen guztiak bi hizkuntzetan azalduta daude, Haurren Kursaaleko egitaraua ezik, hauxe gazteleraz bakarrik baitago.

Musikari dagokionez, Pop Rock lehiaketa, Sagues, Trinitate plaza, Urumeako terraza- Kursaal, Zurriola terraza- Kursaal eta Haizearen Orraziko kontzertuak, Zuloaga plazako dantzaldiak, Paseo Berriko berbenak, Bulebarreko musika bandak, Bulebarreko kioskoan, Errege Katolikoetan eta kaleetan zehar dauden fanfarreak ditugu sail honetan. Gehienetan informazioa bi hizkuntzetan ageri da lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz. Dena den, guztia bieletan izanda ere, euskarazko atalean maila eskasean idatzitakorik topatu dugu; Donostia Hiria XV. Pop.Rock lehiaketan musika talde bakoitzak, gazteleraz “4 temas” dituen grabaketa aurkeztu behar dituela esaten da, euskaraz 4 gai dituena esaten da (4 kanta edo doinu beharrean) adibidez. Testu batzuetan euskararen maila ez da behar bezalakoa.

Kirolen atalean elebitasuna mantentzen da azaltzen den informazioan.

Beste ekintza batzuk atalari buruzko informazioa bi hizkuntzetan azaltzen da, lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz.

Bestelakoak: Aste Nagusiko kartel lehiaketaren irabazleari buruzko informazioa, Txosnen ingurukoa eta Aste Nagusi berdeari buruzko informazioa txukun ageri da bi hizkuntzetan.

Oro har elebitasuna mantentzen da Aste Nagusiko dosierrean, eta normalean euskara da lehen hizkuntza. Iazko dosierrarekin alderatuta, iazko hainbat akats zuzendu badira ere, badira oraindik zuzendu beharrekoak datorren urteari begira ( Bulebarra-Boulevarda, Trinitate-Trinidad,... bezalako lekuen izenak zenbaitetan gazteleraz agertzen dira, nahiz eta euskarazko testuan egon. Bestalde, gramatikalki egoki egonda ere, euskaraz nahiko modu arraroan, ondo ulertzen ez direla idatzirik dauden hainbat testu topatu ditugu: Su Festen Tradizioa Donostian, Sorkunen inguruko euskarazko testua,...). Urtero aipatzen dugun kontua da eta onartezina iruditzen zaigu udaletik ateratako testuetan horrelakoak ikustea.

3.1.1.1.2. Esku egitaraua

Azalean aurtengo Aste Nagusiko kartela ageri da, euskaraz eta gazteleraz. Kontrazalean, berriz, Heinekenen iragarkia ageri da; iragarki honen goialdean, Donostia Musika eta Heineken jartzen du. Behealdean “Aste Nagusia 2006 Semana Grande” jartzen du, eta ondoren gaztelera hutsez dagoen esaldia. Azpian hizki txikiz gaztelera hutsezko beste esaldi bat ageri da.

Bigarren orrialdean babesleen logoak azaltzen dira, bi hizkuntzetan aurkeztuta daude eta iragarki etxeek ez dute lelorik erabili. Hirugarren orrialdean, Odon Elorza alkateak sinatutako agurra ageri da bi hizkuntzetan. Aipatu agur hau, prentsari banaturiko dosierrean eta K.T.Eren web orrialdean, jaien ataleko Aste Nagusiko azpiatalean ere ageri da. Euskarazko bertsioan, berriro ere, hainbat akats topatu ditugula aipatu beharrean gaude: ”Inork ez ditu huts egingo Sagueseko eta beste agertokietako kontzertuak”,...

Jarraian egitaraua egunez egun azaltzen da, ezkerraldean euskaraz eta eskuinaldean gazteleraz .

Aste Nagusiko jarduera guztiak liburuxkaren erdian dagoen taula batean laburbiltzen dira. Jarduerak, batzuk euskaraz, beste batzuk gazteleraz eta beste batzuk bi hizkuntzetan azaltzen dira. Egitaraua sakelan eramateko prestatua dago eta azalean kartel nagusia ageri da (bi hizkuntzetan).

Azkenik, festa guneak kokatzen dituen mapa bat ageri da, bi hizkuntzetan. Iaz bezala aurten ere,. egitaraua braille sisteman argitaratu da euskaraz eta gazteleraz ONCE elkartearen eskutik.

Aurten lehenengo aldiz, frantsesezko eta ingelesezko esku egitarauak argitaratu dira; lehenengoan euskarak presentzia du frantsesa nagusi den arren. Egitarauaren atzeko aldean Kursaal Kasinoko publizitatea ageri da soilik frantsesez. Ingelesezko egitaraua soilik ingelesez dago idatzia, eta atzeko aldean Kursaal Kasinoko publizitatea ageri da ingelesez.

Esku egitaraua bieletan dago eta euskarazko testuan akatsak daude,berriz ere.

3.1.1.1.3. Su artifizialen prentsa dosierra

Azalean, erdian kartel ofiziala ageri da bieletan; gainean “Su Artifizialak” jartzen du eta azpian “Fuegos Artificiales”. Kontrazalean ere kartel ofiziala ageri da bieletan. Azalaren atzeko aldean, goialdean 2006ko lehiaketaren ezaugarri batzuk aipatzen dira euskaraz, erdian kartel ofiziala dago bieletan eta azpialdean aipatu ezaugarriak gazteleraz ageri dira.

Ondoren egitaraua dago, lehenengo orrialdean 2006ko parte hartzaileen izenak, egunak eta orduak jartzen ditu bieletan. Parte hartzaileen herrialdeen izenak gaztelera hutsez ageri dira, azpian kontaktua jartzen du eta gaztelera hutsean dago idatzia hau ere. Hurrengo orrietan parte hartzaile bakoitzaren argazkia eta testuak ageri dira, lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz, orrialdez orrialde txandatuz, kasu honetan, euskarazko testuetan ere, herrialdeen izenak gazteleraz ageri dira. Bitxikerien atalean, lehenengo orrian 2006. urte bitartean lehiaketan parte hartu duten herrialdeen izenak ageri dira, bakoitzetik zenbat aldiz izan diren azalduz, hau bi zutabetan dago banatua, bata gazteleraz eta euskaraz bestea. Hurrengo orrian datu bera tarta-grafiko moduan ageri da, kasu honetan herrialdeen izenak gaztelera hutsean daude.

Historiaren atala bieletan dago nagusiki; “Historial del Concurso” gazteleraz soilik jartzen du, baita herrialde guztien izenak ere. Segurtasun neurrien atala bieletan dago, bai testuak nola mapa bera ere. Epaimahaiaren eta herritarren epaimahaiaren tarteak bieletan daude, epaimahaikide baten kargua gazteleraz soilik agertzen delarik. Azkenik, kartel lehiaketaren atala eta aurkibidea bieletan daude.

3.1.1.1.4. Su artifizialen egitaraua

Alde batetik erabat euskaraz eta bestetik gazteleraz dagoen eskuorria argitaratu dute. Azaletan aurtengo su artifizialen lehiaketako kartela ageri da, eta bi hizkuntzetan dago. Aurreko urteetan izandako euskarazko akats ortografikoak zuzendu egin dira aurten. Euskarazko mapan gaztelerazko hitzak ageri dira. “vía de evacuación”, “entrada medios”,...

Euskaltelek, su artifizialen lehiaketako herri bozketa nola egin azaltzeko triptikoa kaleratu du. Guztiz bieletan dago, nahiz eta azalean “Bozka Ezazu” behin eta “Vota” bi aldiz jartzen duen.

3.1.1.1.5. Kontzertuen prentsa dosierra

Arten lehenengo aldiz Aste Nagusiko kontzertuen eta Pop-Rock lehiaketaren berri ematen duen dosierra atera da. Bieletan dago idatzia, euskarari lehentasuna ematen zaiolarik. Dena den, gune batzuen izenak gazteleraz edo euskaraz gaizki idatziak agertzen dira: Sagües, Paseo Nuevo, Tninidade Plaza...

3.1.1.2. Kartelak

3.1.1.2.1. Orokorra

Aste Nagusiko kartelak ez du lemarik aurten, 06 Aste Nagusia eta datak euskaraz eta gazteleraz ageri dira. Gainontzeko informazioa bi hizkuntzetan dago idatzita, lehenik euskaraz eta ondoren gazteleraz. Braille sisteman ere argitaratu da kartela euskaraz eta gazteleraz.

3.1.1.2.2. Su artifizialak

Bertan ageri den informazioa bi hizkuntzetan dago. Lelo nagusian gaztelerak du lehentasuna eta datan euskarak. Su artifizialen programa agertzen duten kartel handiak ere baziren, bieletan zeuden baina herrialdeen izenak gazteleraz ageri ziren.

3.1.1.2.3. Faroletakoak

Orokorra Aste Nagusiko kartel orokorra bezalakoa, bieletan.

Babesleenak Orokorraren ondoan beti babesleei eskainitako zintzilikarioak daude. Hauetan leloa bi hizkuntzetan dago baina gaztelerazkoa arazorik gabe irakurtzen zen bitartean, euskarazkoa irakurtzea ia ezinezkoa da, duen koloregatik.

Su artifizialetakoak Euskarazko eta gaztelerazko zintzilikarioak tartekatuta daude, iragarlearen leloekin eta bozkatzeko oharrekin ageri direnak.

3.1.1.2.4. Bestelakoak

Bulebarren erdian egitarau erraldoi bat zegoen iradokizun gutunontziarekin batera eta bieletan idatzita zegoen.

Heinekenek hiriko hainbat gunetan lurrean hainbat panel borobiletan kontzertuen berri ematen zuen: bertan kontzertuen informazioa euskaraz eta gazteleraz agertzen zen, baina gaztelera nagusi izaten zen.

DYA Elkarteak Donostiako bi festagune garrantzitsutan, lurrean markatu zituen panelak bieletan txukun idatziak zeuden.

3.1.1.3. Ekintzetan banatutakoa

Esku orriak

Bulebarreko kioskoan izango den musika banda bakoitzeko esku orri bana banatu da, alde batetik aurtengo kartela eta bandaren izena bieletan daude. Bestetik ekitaldiei buruzko informazioa. Oro har, bieletan daude, guztietan lekua euskaraz jarrita dago (Boulevardeko kioskoa) baina hainbatetan egitarauan gazteleraz soilik dauden oharrak irakur daitezke (intermedio...).

Konstituzio plazan izan zen folklore emanaldi bakoitzeko bi orriko bat atera da. Azalean bieletan dagoen kartela ikusten da eta dantza talde bakoitzaren izena euskaraz ageri da. Barruan, bieletan talde bakoitzari buruzko testua ageri da, egitarauak, lekua, eguna eta ordua ere bieletan daude, “Bielly Rosi” dantza taldearen egitaraua ezik, hau gazteleraz dago. Bi orrikoaren kontrazalean dantza talde bakoitzaren harmarria ageri da hizkuntzarik gabe.

Arrantza txapelketaren oinarriekin esku orria atera da. Orriaren alde batean euskaraz eta bestean gazteleraz azaltzen da informazio guztia.

3.1.1.4. Oharrak

• Bide mozketarako oharrak azaltzeko izaten den panela bi hizkuntzetan dago.
• Oholtzara ez igotzekoa Konstituzio plazan bi hizkuntzetan
• Su artifizialetako lehiaketan parte hartzeko Euskaltelek jarritako autobusean argibideak bi hizkuntzetan zeuden. Bestalde, botoa emateko aukera euskaraz bazegoen eta argibideak emateko langile euskaldun bat zegoen.
• Bestelakoak (salneurriak, sarrerak, ...): Haurren ferialean, txartelak eta fitxen salneurriak bi hizkuntzetan zeuden gehienetan. Paseo Berriko feria bakarrean zegoen oharra bieletan, gainontzeko guztia gazteleraz.
• Kursaaleko terrazetan zeuden tabernetan salneurriak bi hizkuntzetan zeuden eta bertako langile gehienek euskaraz bazekiten. Bestalde, Errege Katolikoetako tabernan gaztelera hutsean zeuden.
• Edalontziak: ingurugiroa zaintzeko atera diren edalontziak bi hizkuntzetan zeuden.

3.1.1.5. Webgunea

www.sansebastianturismo.com/

Kultur eta Turismo Ekintzetxearen ataria da. Behin gune honetan sartuta, hizkuntza hautaketa egiteko aukera ematen du, euskara, gaztelera, frantsesa eta ingelesaren artean. Euskaraz hautatuz gero eta Aste Nagusia klikatuz gero, sei azpi atal ditu guneak: Sarrera, Artillero, Aste Nagusiko argazkiak, Aste Nagusia 2006 (egitaraua), Musika egitaraua, Pop-Rock lehiaketako finalak eta Zezenketak Aste Nagusian. Guztiak euskaraz irakur daitezke, zezenketena izan ezik, atal hau erabat gazteleraz dago.

3.1.1.6. Prentsa oharrak, publizitatea, ...

Aste Nagusiko aurkezpen prentsaurrekorako gonbitea, gutun baten bidalketaz egin zuten; orriaren alde batean aste nagusiko kartel ofiziala ageri da eta bestean alkateak eta KTEko lehendakari ordeak egiten duten gonbitearen testua, bieletan dago idatzia euskarari lehentasuna emanez.

Balorazio prentsaurrekoan, udal langile batek, prentsaurrekoa hasi orduko Aste Nagusiaren datuak azaltzen dituen txostena banatu zuen bertan geundenon artean, ikuslego kopuruak, Aste Nagusi berdea eta abar aipatuz, guztia gazteleraz bakarrik idatzirik.

Egunkarietan hainbat iragarki topatu ditugu, batzuk bi hizkuntzetan eta beste batzuk gaztelera hutsez. Bi hizkuntzetan: Kutxak egunero egitarauko hainbat ekimen azpimarratzen zituena. Bestalde, Haur Bizikleta festaren iragarkia bi hizkuntzetan egon arren, gaztelera gailentzen zen. Hondarrez egindako gaztelu eta figuren VIII. lehiaketaren inguruko iragarkian, izenburua bieletan zegoen baina gainontzekoa gazteleraz

Su artifizialen Euskaltel eta DVren lehiaketetan parte hartzeko, iragarkiaren izenburua bieletan egon arren argibide guztiak gaztelera hutsez ageri ziren egun gehienetan, egunen batean iragarki osoa euskaraz agertu bazen ere.

Noticias de Gipuzkoa egunkariak ere Aste Nagusiaren inguruko zenbait orri argitaratu ditu; batean egiatarau guztia ageri zen gaztelera hutsez eta Localiaren Aste Nagusiaren inguruko iragarkia ere gaztelera hutsez ikusi dugu.

3.1.1.7. CDak

3.1.1.7.1. Aste Nagusiko orokorra

Prentsari banatu zitzaion CDan, alkatearen agurra, Aste Nagusiko egitaraua, su artifizialen inguruko informazioa eta kontzertuei buruzko informazioa ematen duten dokumentuak daude bi hizkuntzetan.

3.1.1.7.2. Su artifizialen 43. Nazioarteko Lehiaketa-Jaialdia

Prentsari banatutako Su Artifizialen inguruko dosierraren informazio bera biltzen du, non elebitasuna mantentzen den baina dosierrean bezala zenbait gauza gaztelera hutsez dauden (herrialdeen izenak,...).

3.1.1.7.3. Kontzertuen ingurukoa

Kontzertuetan parte hartuko duten taldeen argazkiak ageri dira karpeta batean, hizkuntzarik gabe. Eskenatoki bakoitzeko programak ageri dira, talde bakoitzaren inguruko testuekin, prentsari emandako dosierrean bezala, bieletan dago guztia, akats batzuekin.

3.1.2. Ahozko erabileraren neurketa

3.1.2.1. Prentsaurrekoak

Ekainaren 7an, Aquariumeko terraza berrian, Aste Nagusiko kontzertuen aurkezpen prentsaurrekoa izan zen. Lehenbizi, Enrique Ramos hasi zen hizketan; “Kaixo, eguerdion!” euskaraz agurtu, eta hitz egin zuen gainontzekoa gazteleraz egin zuen. Ondoren, Odon Elorzak hartu zuen hitza; gazteleraz hasi zen kontzertuen berri ematen. Gero, euskaraz idatzirik zeukan laburpena irakurri zuen. Gaztelaniaz jarraitu eta bukatu zuen: “Gracias!”. Hizlarien atzean, kontzertuen propaganda panelak zeuden ikusgai; horietako bat bieletan zegoen. Beste bat (Heinekenena) gaztelera hutsean zegoen, eta azkenekoak ez zuen hizkuntzarik, babesleen logoak agertzen zirelako soilik.

Uztailaren 27an, Konstituzio Plazan Aste Nagusiko programa aurkeztu zen. Musika talde baten emanaldiarekin hasi zen prentsaurrekoa (ingelesez abestu zuten) eta jarraian Alex Aisak hartu zuen hitza. Alex aurkezle lanetan aritu zen eta hitza hartu zuen guztietan lehenengo euskaraz eta ondoren gazteleraz egin zuen. Jarraian Odon Elorza euskaraz aritu zen labur eta ondoren gazteleraz luzeago. Euskaraz eta gazteleraz agurtu zen. Alexek euskaraz aurkeztu ondoren, Enrique Ramosek gazteleraz hitz egin zuen, soilik ongi etorria eta agurra egin zituen euskaraz. Amaitzeko Alexek Akabako bi jokalari (euskaraz), Miguel Santos (gazteleraz) eta Underneed musika taldeko abeslaria (euskaraz eta gazteleraz) elkarrizketatu zituen. Soilik euskarazko galdera eta erantzunak itzuli zituen laburki.

Abuztuaren 21ean, udaleko prentsa aretoan eman zuten balorazio prentsaurrekoa. Bertan, Odon Elorza alkatea, Enrique Ramos kultura zinegotzia eta Maria Jesus Torres KTEko jaietako arduraduna izan ziren. Odon Elorza hasi zen hizketan, “Eguerdion!” esan eta gaztelera hutsean hitz egin zuen. Ondoren Enrique Ramosek hartu zuen hitza, hau ere gaztelera hutsean. Azkenik Maria Jesus Torresek hartu zuen hitza, euskaraz aurreko biek esan zutenaren laburpen bat egin zuen. Galderen txanda iritsi zenean inork ez zuen ezer galdetu, azkenik Odon Elorzak hitza hartu zuen, gaztelera hutsean.

Prentsaurrekoetarako deialdi bakarra jaso dugu, bieletan zegoena.

Aste Nagusiari buruzko hiru prentsaurreko horietan euskararen presentzia nahiko urria izan da, gaztelera nabarmen gehiago eta modu egokiagoan erabili izan da. Euskararen erabilera oso txikia izaten jarraitzen du.

3.1.2.2. Bulegoko harrera

KTEko bulegora telefonoz deituz gero, lehendabiziko hitza euskaraz da, erantzungailu baten bidez hizkuntza aukeratzeko eskatzen dizu, euskara edo gaztelera. Era berean, bulegora gerturatuz gero, harrera hainbat hizkuntzetan egiten dute, euskarari behar den lekua eskainiz.

3.1.2.3. Sari banaketak

KTEtik antolatutako zenbait ekitaldi, txapelketa erakoak izan dira. Aurten lehenengo aldiz, ekitaldiak behatzeaz gain, aipatu txapelketa hauen sari banaketen inguruko balorazioa egin du BAGERAk.

XV. Pop-Rock lehiaketaren sari banaketa, beste urte batez, gaztelera hutsez egin zen. Igeldoko harria, harrijasotzaileen txapelketako sari banaketa euskara izan zen, hitz batzuk gazteleraz ere esan ziren. Arrantza lehiaketako sari banaketa, urtero bezala gaztelera hutsean izan zen. Esku pilotako XII. Txapelketan, sari banatzaileak euskaraz ez du nahi bezain ondo egiten baina hala ere sari banaketa bieletan egiten saiatu zen.

3.2. BESTE ELKARTE BATZUEK ANTOLATUTAKOAK

3.2.1. Idatzizko materialaren azterketa

• Nuevo Desarrollo de Anoetak argitaratu duen zezenketen egitaraua gaztelera hutsean dago. Hiri guztian zehar zezenketen berri ematen zuen kartela zintzilikatu dute. Kartel hau gaztelera hutsean idatzia zegoen.
• Aste Nagusiko zezenketen sarrera txartelak, toreroei buruzko curriculumak... oro har Ilunbeko zezen plazan banatzen den idatzizko material guztia gaztelera hutsez idatzita azaltzen da eta euskararen arrastorik ez da inon ageri.
• Helduen ferietako tonbola eta abarretan banatutako boletoak… gaztelera hutsean zeuden.
• Street Basket-eko kartela bi hizkuntzetan idatzia zegoen, nahiz eta gazteleraz informazio gehiago eman.

3.2.2. Sari banaketak

Elkarteek antolatu izan dituzten ekitaldietako hainbat, lehiaketak izan dira. Hauen sari banaketak behatu ditugu.

Donostia-Donostia txirrindularitza klasikoko sari banaketa, bi hizkuntzetan izan zen. VII. Street Basket-eko sari banaketan, besteak beste Askatuakeko zuzendaria eta Amsteleko arduraduna izan ziren. Hizlariak sari banaketa bi hizkuntzetan egin zuen, baina euskaraz ez zuen oso ondo hitz egiten, gazteleraz gehiago hitz egin zuen eta gaztelera hutsez agurtu zen datorren urterarte. Tenis Headeko III. Open Absolutuko sari banaketa, gaztelera hutsean izan zen. Hondartzako Boleibol Txapelketa Herrikoieko sari banaketa ere gazteleraz izan zen. III. Ondarra eskrima txapelketako sari banaketa bieletan izan zen. Donostiako Hipodromoan burututako Zaldi lasterketen sari banaketa gehienak bieletan izan ziren arren, aipatu behar da sari nagusia (alkate jaunak eman zuena) gaztelera hutsez eman zela. Karanbola Billarreko sari banaketa bieletan izan zen, gazteleraz gehiago euskaraz baino. Pasealeku Berria igerian lehiaketako sari banaketa bieletan izan zen.

Oro har, beste elkarteetatik antolaturiko lehiaketeta gehienetan sari banaketak bieletan izan dira, hala ere, bieletan izanda ere gaztelera gailendu izan da hauetariko batzuetan. Gaztelera hutsean izan dira, urtero errepikatzen diren, beste sari banaketa batzuk, euskara hutsean berriz bat ere ez.

4. ONDORIOAK ETA BALORAZIOA

Aurten BAGERAk Aste Nagusiko ekitaldien %96 behatu du, %99 KTEtik antolatutakoak eta %86 beste elkarteek antolatutakoak. Ohi den bezala, KTEtik antolatutako ekitaldien eta beste entitate pribatuetatik antolatutako ekitaldien arteko bereizketa egin dugu.

KTEtik antolatutakoak

KTEtik antolatuak diren ekitaldietan ondoko datu hauek behatu ditugu: aurkezpenik gabeko ekitaldiak izan dira gehiengoa %52, %31 bi hizkuntzetan izan dira, gazteleraz %12 eta euskara hutsez %5, besterik ez.

Aurkezpenik izan ez duten ekitaldiak alde batera utzita, KTEtik antolatu diren ekitaldietan, aurkezpenak honela izan dira:

• euskaraz %10 (iaz %13)
• bi hizkuntzetan %65 (iaz %78)
• gazteleraz %25 (iaz %9)

Iazko Aste Nagusiarekin alderatuta gaztelera hutsezko aurkezpenek gora egin dute modu esanguratsuan, eta euskara hutsezko aurkezpenek eta elebidunek, batez ere, behera egin dute euskararen kaltetan.

Ekintzen hizkuntza garapenari erreparatuz gero, hizkuntzarik erabili ez duten ekitaldiak izan dira nagusi %54, ondoren gazteleraz garatutakoak %21, bi hizkuntzak erabili dutenak %11 izan dira, eta euskarazkoak %10. Gainontzeko ekitaldietan atzerriko hizkuntzaren bat, ia beti ingelesa, erabili da (%4).

Hizkuntza era garrantzitsu batean erabili ez duten ekitaldiak kenduta ondoko datu hauek neurtu ditugu ekintzen hizkuntza garapenari erreparatuz gero:

• euskaraz %22 (iaz %26)
• bi hizkuntzetan %24 (iaz %13)
• gazteleraz %45 (iaz %48)
• beste hizkuntzaren bat %9 (iaz %13)

Iazko datuekin alderatuta, bi hizkuntzetan garatutako ekintzek gora egin dute nabarmen eta beste guztiek behera egin duten arren, aipatzekoa da gaztelerak izan duela beherakadarik txikiena eta oraindik ere hizkuntza erabiltzen duten ekintzen gehiengo handi batean, ia erdia, gaztelera erabiltzen da soilik.

Idatzizkoa

Idatzizko materialari dagokionez, oro har, elebitasuna mantendu dela esan daiteke. Hala ere, urtero errepikatzen diren akatsak zuzendu beharra dago, dagoeneko idatzizko material guztiak gutxienez bieletan egon beharko lukeelako, aitzakiarik gabe. Balorazio prentsaurrekoan adibidez, bertan bildu ginenoi gaztelera hutsean idatzirik zegoen txostena banatu zitzaigun.

Aurtengo Aste Nagusiko kartel ofizialaren eredu bakarra izan da, “06 Aste Nagusia” eta datak euskaraz eta gazteleraz aipatzeaz aparte, lelorik gabekoa. Su artifizialen kartela berriz, bi hizkuntzetan zegoen arren, gaztelerak lehentasuna izan du lelo nagusian.

Aste Nagusian zehar banatutako eskuorri guztietan ez da elebitasuna bermatu, egun hori ezin da onartu. Ikusitako oharrak bi hizkuntzetan zeuden (kale mozketak, bizikletentzako aparkalekua...)

Agertokietako egitarauak bi hizkuntzetan zeuden, gehienetan leku izena gazteleraz eta beste gutxi batzuetan euskaraz azaltzen zen. Aipatzekoa da aurten Heineken etxeak, iaz egin zuenaren antzera, lau agertokietako goialdean pankarta bana jarri duela: tokiaren izena gazteleraz, logoa eta “Musika” jartzen zuelarik, adibidez: “Sagües * Musika”, “Reyes Católicos * Musika”,... Izenez gain, aipatu agertoki hauetako lelo nagusia gaztelerazkoa zen, aurten euskarazko lelo berria ezarri badute ere, “Donostia. Musika”. Iaz baino elebitasunerako joera handiagoa nabaritu da, nahiz eta gaztelerak modu nabarmenean presentzia handiagoa izan duen, berriz ere. Hala ere, orokorrean leku izenak nola erabiltzen diren irizpideak falta direla, kontuan izanda euskarazko izenak erabil daitezkeela beti ulertzeko arazorik sortu gabe.

Aurten Euskaltel izan da su artifizialen babeslea eta iaz bezalaxe, euskaraz botoa emateko aukera bermatu da, horretaz gain, eskuorri eta inprimakiak bi hizkuntzetan zeuden.

Webgunea eta egitaraua eta kartelekin banatutako bi CDetan prentsa dosierreko informazio berbera azaltzen da bi hizkuntzetan lehen azaldutako hutsuneekin. Webgunean bestalde, zezenketen atala gaztelera hutsean dago, urtero bezala.

Aipatzekoa da, aurten ere, egitaraua eta kartela braille sisteman argitaratu direla, euskaraz eta gazteleraz ONCE elkartearen eskutik, aurrerapauso positiboa da hau euskararentzat.

Egunkarietan, Aste Nagusiaren inguruko hainbat iragarki ikusi ditugu. Kutxak babestutako batzuetan eguneko egitarau laburtua ageri zen eta bi hizkuntzetan zegoen. Bestalde, Bizikleta festarena eta Hondarrez egindako gaztelu eta figuren lehiaketarena euskaraz eta gazteleraz egon arren, gaztelera gailentzen zen.

Su artifizialen epaile lanak eginez DV sarian eta Euskaltel sarian parte hartzeko iragarkia gaztelera hutsez zegoen egun gehienetan (lehiaketaren izena izan ezik, hori bi hizkuntzetan zegoen), egunen batean iragarki bera euskara hutsean agertu bazen ere.

Ahozkoa

Ahozko hizkuntzari dagokionez, atalez atal zer nolako emaitza izan den aztertu dugu.

Su artifizialen aurkezpena euskaraz eta gazteleraz egin da urtero bezala.

Kirolen atalean, berriz, aurkezpenak izan direnetan, gehienak bieletan egin dira, beste batzuk gaztelera hutsean egin dira; eta soilik bat egin da euskaraz. Hala ere, kirolen sari banaketek hutsune handia izaten jarraitzen dute. Arrantza lehiaketan adibidez, sari banaketa gaztelera hutsean egin baitzen. Boleibol txapelketan berriz, hizkuntzarik gabeko ekitaldi gisa baloratu arren, antolaketa eta epaile lanak gazteleraz izan ziren eta sari banaketa ere gaztelera hutsean izan zen. Pilota txapelketan arduradunak saiakera handia egiten du euskara erabiltzeko, aurten sari banaketa bieletan baloratu arren, gazteleraz gehiago egin zen.

Folklore emanaldiei dagokionez, euskara izan da gehien erabili den hizkuntza aurkezpenetan. Hauek taldearen baitan izan dira eta gehientsuenek euskara hutsez egin dute. Beste aurkezpenak bieletan izan dira eta ekintza gehienak hizkuntzarik gabekoak izan badira ere, zenbait kanta abestu egiten ziren eta hauetariko batzuk euskaraz eta besteak gazteleraz izan ziren.

Musika atalean Sagueseko, Trinitate plazako, Haizearen Orraziko, Errege Katolikoetako eta Bulebarreko emanaldietan aurkezpen guztiak elebidunak izan dira. Zuloagako, Paseo Berriko eta Kursaaleko emanaldietan ez da aurkezpen grabaturik izan eta gehienetan musika joaz hasi dira. Paseo Berriko emanaldiak batez ere euskaraz izan diren bezala, Zuloagakoak batez ere gazteleraz eta Zurriolako terrazetakoetan ere gaztelera gailendu da. Bestalde, aurreko urtean bezala Pop-Rock lehiaketaren sari banaketa eta aurkezpenak gaztelera hutsez izan ziren, salbuespena talde batek bere burua euskara hutsean aurkeztea izan zen. Berbenak eta dantzaldiak alde batera utzita, kontzertuen atalean, gaztelerazko taldeak izan dira nagusi eta euskarazkoek oso tarte gutxi izan dute. Aurten euskaraz abesten duten hiru talde besterik ez dira izan, ingelesezko lau eta beste guztiak gazteleraz izan dira. Musika emanaldiak aurkezteko prentsaurrekoan, gainera, arduradunetako batek adierazi zuen euskarak bere eguna izango zuela Berri Txarrak taldeak Saguesen jotzean. Zoritxarrez, hori izan da antolatzaileek jarraitu duten irizpidea, agertoki batzuetan Aste Nagusi osoan soilik euskarazko emanaldi bat izan delako; besteetan hori ere ez. BAGERAren ustez, euskaraz abesten duten talde gehiago ekarri behar dira Aste Nagusira, horretarako eskaintza eta eskaera nahikoa dagoelako. Aurten bereziki landu da atal hau eta, zentzu honetan ere, KTEk gure eskaeraz gain beste batzuk jaso dituela badakigu, hala ere iaz baino emankizun gutxiago izan dira euskaraz.

Haurren atalean, aurkezpenari baino haur jaialdiaren hizkuntza garapenari eman nahi dio garrantzia BAGERAk. Esan genezake jaialdietan oro har euskarak presentzia eskasa izan duela. Hala ere, euskara hutsezko ekitaldiak, Kulki “Baserriko jolas eta jokoak”, Betizu Kluba eta Urgull mendiko haurrentzako jaialdia, izan dira. Bestalde, Zurriolako Heineken karpan tailerrak, haur disko festa eta karaokea izan dira. Bertan zeuden begirale gehienak elebidunak izan arren, tailerren zehaztasunak megafoniaz gaztelera hutsean eman ohi zituzten, bitartean megafoniatik entzuten zen musika, espainiar modako kantak ziren, gehienak, gaztelera hutsean, salbuespena euskarazko pare bat kanta izaten ziren. Horretaz gain, haurrei hainbat koreografia erakutsi zaizkie (No rompas más mi probre corazón, Paquito Chocolatero...). Bestalde, karaokea izan denean haurrek aukeratutako kantak lehen aipatutakoen antzerakoak ziren ("Antes muerta que sencilla", "A toda mecha"...). Ez dakigu euskarazko kantak aukeratzerik zegoen ezta eskaintza hau zenbatekoa eta nolakoa zen. Azkenik, egunero haur diskofesta izan da eta oro har lehen aipatutako modako kanta horiek jartzen ziren. Ekintza hauen hizkuntza balorazio orokorra gazteleraz izan da, begiraleek euskaraz egin arren, jarritako kanten %95 gazteleraz izan baitziren eta DJaren animazioa oro har gazteleraz izan baitzen. BAGERAtik nabarmendu nahi dugu, Irutxuloko Hitzan agertutako animazioaren arduradunaren elkarrizketako erantzun bat. Honen arabera, euskarazko abesti gehiago ez jartzearen arrazoia hauen eskura ezintasuna da, egile eskubideak tarteko. Hala balitz, uste dugu Udalak neurriak hartu beharko lituzkeela euskarazko abesti kopuru duin bat bermatu ahal izateko, kontuan izanda haur eta gazteei begira egindako euskarazko musika produktuak ugariak direla. Gainera, karaoke eta disko festaren gidariek euskaraz egin beharko luketela ez dugu zalantzarik.

Hainbat atalean, gainontzeko ekitaldiak sartu ditugu eta behatutakoen artean KTEren ardurakoak direnak hizkuntzarik gabekoak izan dira guztiak, Kañoikada izan ezik.

Beste elkarteetatik antolatutakoak

Hauek, kirol arlokoak eta hainbat ekitaldien multzokoak dira gehienbat. Mota honetakoak izan diren ekitaldi gehienek ez dute aurkezpenik izan (%80) eta izan dutenen artean gehienak bieletan izan dira (%16). Besteak gazteleraz izan dira (%4) eta euskarazko aurkezpenik ez da egin.

Aurkezpenik izan ez duten ekitaldiak alde batera utzita, beste elkarteetatik antolatutako ekitaldietan, aurkezpenak honela izan dira:

• euskaraz %0 (iaz %0).
• bi hizkuntzetan %80 (iaz %75).
• gazteleraz %20 (iaz %25).

Iazko datuekin alderatuta, ez dago aldaketa handirik. Aurten aurkezpen gehiago izan dira eta horietako gehienak bieletan izan dira, hala ere, gehiengoak ez du aurkezpenik izaten. Euskara hutsez aurkezpenik egin gabe jarraitzen da ekitaldi hauetan.

Ekintzen garapenari dagokionez, gehienetan ez da hizkuntzarik erabili (%62), laurdenak gazteleraz izan dira (%26) eta besteak bieletan (%12). Beste elkarteetatik antolatutako ekitaldietan ez da euskara hutsezko ekintzarik egin.

Hizkuntza era garrantzitsu batean erabili ez duten ekitaldiak kenduta ondoko datu hauek neurtu ditugu ekintzen hizkuntza garapenari erreparatuz gero:

• euskaraz %0 (iaz %3).
• bi hizkuntzetan %32 (iaz %24).
• gazteleraz %68 (iaz %73).

Iazko emaitzekin alderatuta beste elkarteek antolatutako ekitaldietan, bai gaztelera hutsezkoak nola bieletan garaturiko ekintzak kopuru antzekoan igo dira, ehunekoetan bieletan egindakoek gora eta gaztelerazkoek behera egin arren. Euskara hutsean ez da ekintzarik izan aurten.

Bestalde, atalez atal aztertuz, Donostia-Donostia klasikoan elebitasuna mantendu zen ahozkoari eta hainbat karteli dagokionez (ez beti), eta txirrindularien zerrenda ezagutzeko banatu zen orrian ere azalpen nagusia gaztelania hutsez zegoen (Lista oficial de dorsales). Azkenik, zaldi lasterketetan bi hizkuntzak erabili ziren, hala ere, lasterketaren emankizuna egin denean gaztelera euskara baino gehiago erabili da. Aipatzekoa da sari banaketa gehienak bieletan izan zirela, sari nagusia izan ezik, gazteleraz izan zen hau. Zezenketetan ahozko hizkuntzarik ez badago ere, Ilunben idatziz banatzen den material guztia gaztelera hutsean dago.

Langileen hizkuntza

Zurriolako terrazetan izandako zinpeko guardiek ez zekiten euskaraz, Aste Nagusiko taberna gehienetan aldiz, euskararen erabilera bermatu da, atal hau ere, hobetu daitekeen arren. Su artifizialen botoa emateko garaian ere langileek bermatu dute euskararen erabilera.

Prentsaurrekoak

Udalak eskainitako prentsaurrekoetan euskararen erabilera, ez da iaz egin zen tamainako utzikeriarik izan, 2005. urtean apenas erabili zelako euskara. Baina, hala ere, gaztelera nabarmen nagusitu da beste urte batez . Orokorrean, euskararen erabilera gogoz kontrako betebehar bezala hartzen duela dirudi prentsaurreko hauetan. Datorren urtera begira, prentsaurreko hauetan, gutxienez bi hizkuntzen arteko parekotasuna bermatu behar da.

Oro har

BAGERAk haurren ekintzei garrantzi berezia eman izan die beti eta horregatik azken urteetan izan duten bilakaera aztertu dugu. Zoritxarrez azken hiru urteetan euskarak presentzia galdu du mota honetako ekitaldietan gehienbat ekintza elebidunen mesedetan baina azken urte honetan baita gaztelerazkoen mesedetan ere. Lehen aldiz azken lau urteotan euskarazko ekitaldiak gaztelerazkoen azpitik egon dira eta hori kezkatzeko datua da. Adin horietan, aisialdian, euskara sustatzeak duen garrantzia nabarmentzen delako euskara normalizatzeko plan guztietan, baita Donostiako Plan Orokorrean ere.

Aste Nagusian zehar egin diren ekitaldi guztiak kontuan hartuta aurkezpena izan denean gehienak bieletan izan dira (%67), laurdena gazteleraz (%24) eta gutxi batzuk euskaraz (%9). Aurkezpenek azken urteetan izandako bilakaerari erreparatzen badiogu, aurkezpen elebidunak ugaritzeko joera aurten hautsi da, beti ere gaztelerazkoen mesedetan. Era berean, euskarazkoak inoiz baino gutxiago izan dira.

Bestalde, ekintzen hizkuntza garapenari erreparatuz gero, gehiengoa, ia erdia, gazteleraz izan da (%49,5), laurdena bieletan (%25,5), euskaraz %18 eta gutxi batzuk beste hizkuntza batean (%7). Ekintzen hizkuntza garapenaren joera ere ez da batere baikorra euskararentzat. Euskarazko ekitaldiak aurten, azken urteetako maila baxuenetan izan dira eta ekitaldi elebidunek gora egin badute ere, gazteleraz egiten diren ekitaldiak Aste Nagusiaren ardatza izaten jarraitzen dute nabarmen.

Euskararen erabilera normalizatzeko urrats handiak eman behar dira oraindik, izan diren hutsuneak konpondu eta euskararen erabilera areagotu eta sendotu behar da, batez ere, Aste Nagusiko ekitaldien hizkuntza garapenean. Horretarako, ekintza elebidun gehiago antolatzeaz gain, aukerak daudenean (batez ere haur eta gazteei zuzendutako ekitaldietan) euskarazko ekitaldiak antolatu beharra dago. BAGERA Donostiako Euskaltzaleen Elkartetik gure laguntza eskaintzen jarraituko dugu.

Datorren Aste Nagusia euskararen erabilera handiagoa izango delakoan, agur bero bat.